Một chiều cuối mùa lá rụng…, Chí Phèo bước thấp bước cao chạy về nhà khoe vợ : “Nở ơi, hôm qua, lão Bá Kiến thơm thảo cho anh làm quản gia, nay anh lại nhận được tin từ thằng bạn cũ nhắn tháng tám 2008 vô Nha trang dự đại hội Kim Khánh Sao biển….” Thị Nở nguýt yêu chồng, cười phơi môi hở hàm răng đen quạch. “ Bát cháo hành của em hay thiệt”, Chí Phèo xổ nịnh. Chính cái bát cháo làm hắn tỉnh rượu, tỉnh cái “nhân chi sơ” của hắn. Hơn nữa, cái mùi cháo kèm theo cái chỉ tay “Cháo! Cháo!...”ngày xưa của cố Nédelec đã đặc trong máu hắn. Từ biến cố cháo hành đó, hắn đã làm cho công dân làng Vũ Đại ngạc nhiên quá cở - tử tế, bỏ rượu, lấy Thị Nở… rồi sinh con đẻ cái - một gia đình giống người ta hẳn hoi. Ngạc nhiên chẳng kém gì lúc trước hắn đột nhiên chùm lên người hắn cái máu “phèo”, rượu chè, ngang tàng và chẳng biết ngán ai.

Việc Bá Kiến hắt cho hắn một cái nhìn yêu thương cũng đã làm hắn đổi đời rồi, huống chi cái vụ được mời về dự Kim Khánh. Hắn nhớ nảo nao còn trong trường Sao biển, hai năm liền hắn gồng mình đội cái sổ điểm… lại còn đưa mặt xám ngoét chịu phạt thay đám bạn mỗi khi bị giám thị phát hiện một vụ ‘học ít chơi nhiều’. Thế là hắn được Bề trên đặc cách “chuyển hộ khẩu” vì những thành tích kèm huy chương, mang theo về quê chăn trâu cho Bá Kiến ngay tam cá nguyệt thứ hai năm học Septième…

“Anh Chí này - Nở thỏ thẻ làm hắn văng mất dòng tư duy mà lâu rồi hắn không quen nhét vô óc – Anh tính sao, cái Gàn, Cái Bướng, thằng Ngang, thằng Ngạnh, rồi… Cái Lì trong bụng, nếu hai cái trăng nửa Nở đẻ, thì nó cũng biết coi gà đuổi vịt rồi. Lúc ấy, đi thì đứa nào đi, đứa nào coi nhà, hay…?” Hắn nhảy phóc ngồi đụp trong miệng vợ -“Đi hết! Anh sẽ nói Bá Kiến cho anh rảnh ít hôm rồi lớn bé đi tất”- Biết tính bố cu Bướng nói là làm. Nở nín, nhưng trong bụng vừa lo vừa thêm yêu cái tính trời cho đó….

Thấm thoát cũng đến ngày đi. Vợ hắn loay hoay cả đêm: nấu xôi, vắt cơm, luộc thêm hai con kê béo, không quên đem theo mấy xị mắm, dăm gói mì phòng khi lỡ đường bọn nhỏ khát ăn. Chí Phèo vào ra không ngủ. Ngày mai hắn lên đường, bỏ lại nhà “cái phèo” mà làng Vũ Đại bất đắc dĩ tặng cho hắn. Bây giờ hắn đường đường là Chí – “Chí Sao Biển”. Nguyễn Quyết Chí hẳn hoi của thời vàng son!... Hắn kiểm tra lại mấy con gà mái tơ, cột chặt mang theo góp đãi mấy thằng bạn hơn ba mươi năm rồi văng mất cái căn cước, cho dầu vào con ngựa sắt, rồi gắn thêm rờ - moóc để đủ mang cả cái “gia tài thân yêu nhất đời” của hắn. Từ làng Vũ Đại lên Hà nội, rồi đón Ô-tô… cũng phải mất hơn hai ngày đường, vợ chồng hắn không lo sao được? Nhưng “nỗi lòng Abraham” trong hắn trỗi dậy. Nó thấy loáng thoáng một niềm tin với bầu đoàn thê tử cùng lên đường “vượt sóng về quê Mẹ”. Nơi đó biết bao “là nó ngày xưa” quay về….

Mới bốn giờ sáng, cả nhà hắn ai cũng đã lên khuôn chỉnh tề. “Từ nhớn chí bé đều tươm tất!”- Hắn kiểm tra đám con lần chót - đẹp! - đứa nào cũng có dép, áo quần đủ bộ, chứ không như thường ngày, đứa che khúc trên, đứa đậy khúc dưới loằng quằng với bộ dạng chăn lợn. Cái mỏ hắn vừa huýt sáo bài “Trên con đường về quê” vừa sập cái cửa phên, cột cái cổng cà khịa bằng nứa với mấy sợi lạt tre. Hắn nhẹ nhỏm lên đường với “hành trang yêu thương” mà hắn chắt chiu. Hắn đi trước thồ mấy đứa nhớn, vợ hắn gánh cái Lì và đồ đoàn lạch chạch tiến bước…

Đây rồi! Chiếc xe lam ục ịch đổ cả nhà hắn xuống trước một tòa nhà to đùng, thênh thang như cái đồng nhà Bá Kiến ở quê. Hắn trấn tỉnh xiết cái nịt quần cứ chốc lại đòi làm xiếc, cái bụng hắn suốt hai ngày đường có hột cơm lành lặn nào chui vô đâu! Đánh một cái nhìn xa như đường cò bay, hắn địa ngay những cái mặt nào còn tờ mờ trong cái đầu chực đặc quánh. Bối rối: hắn quên ráo! Làng chàng với thê tử, cuối cùng nó cũng ổn định trật tự. “Tiến lên, nhà ta!”. Hắn dần lấy lại bình tỉnh – chí ít nó cũng còn lướng vướng cái nếp Sao Biển, nên không mấy khó khăn để trị thân tề gia ….

Hắn choáng váng như ngấm rượu Làng Vân. Tròng đen đứng thít như cái gương ô-tô. Dòng chữ “CHÀO MỪNG …” dính trên cái băng rôn dài như bờ ruộng Bá Kiến cho hai vợ chồng hắn thuê để cải hoạt, đập vào mắt . Chưa hết, cái gì lớn như mái đình thế này? Hắn kịp nhận ra đó là cái đài dựng Logo chào mừng của đại hội nằm choán cả khoảnh sân, có tượng Đức Mẹ Sao Biển mà ngày xưa hằng đêm, hắn và tụi bạn vừa đọc kinh nhảy Mambo với đám muổi. Cảnh này xới mạnh cái đầu lóng ngóng của hắn. Cả không gian bát ngát ấm đầy tiếng loa phóng thanh như “con ma cây gòn” ở làng hắn – tên hắn quen gọi cái đài thông tin của làng Vũ Đại – vang lên những bài nhạc có tên của ngôi trường hắn học ngày xưa. Đoảnh mắt tìm ông Thánh Phêrô: không thấy – kiểm tra sỉ số đám thê tử: đủ mặt - Hắn tin chắc mình không nằm mơ….

Đang nửa ngờ nửa tin, một cái vổ vai làm hắn thót tim – Chí! Hắn ngáo ộp. Trước cái mặt lấc khấc của hắn, một quý ông hồng hào, béo núc ních miệng cười nhìn hắn với bốn con mắt thân thiện. “Ông này là ai mà réo đích ngay cái tên hắn. Ở nhà chỉ có Bá Kiến, nhưng Bá Kiến đâu gọi cộc lốc một chữ “Chí”? Hắn bạo nghĩ “chắc đây là ông thầy dạy mình ngày trước”. Chịu! Chẳng nhớ cái môn gì để bỏ cái mặt ổng vô. Hắn bình tĩnh “dạ” lí nhí. Giọng hắn nghe như tiếng chuột rít gặp phải mèo. “Tao nè. Thằng Quân khùng đây!” Hắn không tin. Thằng Quân khùng ngày xưa con muổi chích đằng bụng lòi kim ra đằng lưng, hai lỗ tai nó như hai cái quạt tuồng hát bội. Hình ảnh thằng bạn rõ nồm nồm trong đầu hắn. Ấy vậy mà…. Thây kệ. Hắn nín ruột a lên một tiếng. “Mày không nhận ra tao à?” Quân vẫn xởi lởi. “Tao đáng bị về năm Septième, may nhờ mày… Cái chuyện giăng dây cho ông cha giám luật té nổi sừng trên cái trán bóng loáng là tao làm, chuyện đại náo “rừng dừa”… Đâu ngờ mày đứng ra chịu tội cho anh em. Cái ngày Bề trên mời mày xách đồ đoàn đi ra cửa, tao nhìn theo mà không… biết nói sao. Thôi! Vô cất đồ rồi gặp thằng Sinh, thằng Hoàng, tụi nó về đông lắm, gặp nhau nói chuyện tiếp”. Hắn như khúc chuối trôi sông. Hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Bình tĩnh! bình tĩnh! Thằng Chí ngày nào có biết khớp là gì?

Thế là hàng rào ngỡ ngàng cuối cùng cũng được cất đi thay vào đó là những cười nói, hàn huyên. Tung tích, địa chỉ từng thằng bạn với những kỷ niệm bạn bè dần dần len lỏi vô tiềm thức đã ngủ say của hắn. Vợ hắn cùng đám con không ngờ Bố chúng oách thế. Chưa từng thấy Bố chúng nó được hỏi thăm nhiều đến vậy. Cu nhớn cái bé được các bác, các chú hỏi đủ chuyện. Ở làng có ai thèm để mắt chúng nó đâu. Vợ hắn thì thôi khỏi nói. Bao nhiêu là yêu mến ngưỡng mộ dành hết cho chồng. Đám bạn quý hắn lắm. Hắn được xem là “ân nhân cứu mạng” của đám bạn. Khoác vai cùng đám bạn, hắn dẫn cả nhà đi môt vòng tham quan, gặp gỡ nói chuyện. Mà biết nói gì kia chứ. Nhưng đám bạn nằng nặc đòi nó kể chuyện làng, chuyện quê…. Trong mắt bạn bè hắn vẫn là Chí, “chí mạng vì anh em”. Được cái tính chân chất, hắn nói. Chân thành - mộc mạc. Đám bạn không hình dung nỗi đường đời gian nan của thằng bạn mình sau cái ngày định mệnh năm nào, và sau bước chân lục cục rời cánh cổng sắt im lìm có gắn hai chữ S&B. Hoàn cảnh hắn đã làm nhiều thằng bạn nghẹn ứ trong tim….

Hắn, cả nhà hắn xăm xăm đi như lội giữa ruộng chưa cày. Hắn bước vô cái phòng rộng ước chừng to gấp hai nhà Bá Kiến. Ôi chao, cơ man nào là đàn trống, loa to như cái tủ… phông màn sáng rực in hình ngôi trường hắn học ngày xưa, phong cảnh biển, xa mờ thấp thoáng bóng Hòn chồng….

Hắn bạo phổi đi không sót chổ nào, ngó một lần cho đã. Nhưng gì thì gì hắn không quên thu xếp cho Nở và đám con nghỉ ngơi. Hắn lại cùng đám bạn trò chuyện. Chuyện xưa chuyện nay rôm rả. Bạn bè đưa nào cũng quý hắn. Hắn dần dần cảm thấy lại chính hắn, một Chí nổi đình nổi đám, một Chí được các cha các thầy để ý, đồng thời lại được anh em thương. Đây mới chính là hắn. Phải chăng hắn đang tập làm lại “chính hắn” mà hắn đã bỏ quên. Mà hắn quên gì kia, chứ một số thói quen - đọc kinh Kính mừng, kinh ăn cơm bằng tiếng Latinh, hay đại loại hát nghêu ngao Salve Regina, rồi lắp bắp“Deo Gratias”…thì hắn làm sao quên được? Ở làng lúc trước, mỗi lần say rượu hắn thỉnh thoảng lầm bầm trong cái miệng bốc khói 45 độ nồng của hắn những gì chẳng ai hiểu. Ối chào, ai mà nghe thằng say kia chứ. Thiệt tình là cái mớ Latinh, tiếng Pháp đang nôn thốc nôn tháo ra khỏi bụng hắn….

Vợ và đám con hắn vui như ra đình – hát múa, tập văn nghệ với các dâu, con Sao biển – rồi được đánh bạn chơi nhiều trò chơi chung với mấy trẻ có giọng nói lơ lớ. Bọn trẻ con thật vô tư. Lớn bé họp nhau ca hát, chia nhau kẹo bánh… Hắn thấy nằng nặng cái bụng khi chứng kiến cảnh này, hai dòng lệ nóng hổi cứ lăn ngược vào cuống cổ nghèn nghẹn. Cái miệng hắn chốc chốc lại phải cứ mím chặt. Cái chai đá trong hắn của bao nhiêu năm sống ở làng nay mủn ra như rạ thấm nước.

Đêm đầu tiên hắn cứ giấu mặt khóc. Hắn không hiểu và không giải thích được. Hắn lâm râm đọc kinh, đọc những kinh mà lâu rồi hắn bỏ lại sau cái cổng sắt. Thiêng liêng là thế. Niềm tin là thế. Mẹ Sao biển có bỏ hắn đâu. Hắn oà lên, cảm giác như được ngã vào một bờ vai êm ấm. Nó thiếp đi vì mệt lã nhưng trong lòng hắn đang ánh rực lên một niềm tin yêu khó tả. Bên tai hắn còn văng vẳng lời ru “Đêm nhớ Mẹ Sao Biển”.

Nhatrang, chớm đông 2006

Lê Đăng Ngôn 69