Từ Hòn Chồng Nha Trang, một danh lam thắng cảnh của tỉnh Khánh Hòa, nhìn về phía Đông Bắc là hai dãy nhà một lầu mái ngói đỏ: Ðó chính là Tiểu Chủng Viện SAO BIỂN. Xa hơn nữa là dãy núi cạnh trường Hạ Sĩ Quan Đồng Ðế với hai câu thơ bất hủ :
“Anh đứng ngàn năm thao diễn nghỉ
Em nằm xoã tóc đợi chờ ai.”

Mẹ đứng đó, hằng năm từ 1958 đến 1975, chào đón hằng trăm tuổi thơ từ 11 tuổi trở lên thuộc giáo phận Nha Trang gồm các tỉnh Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận và Bình Tuy đổ về để nhập học. Cũng Mẹ đứng đó nhìn đoàn xe ca, xe honda, xe xích lô và thậm chí đoàn chủng sinh “lô ca chân” hân hoan về thăm lại gia đình sau một “semestre” tu học. Vâng, đúng thế, TCV Sao Biển và bóng dáng người Mẹ luôn tươi cười nhìn đàn con ra đi hoặc trở về mỗi niên khóa.

Một thoáng ký ức nhớ về lịch sử của tiểu chủng viện Sao Biển:
- Được xây dựng, thành lập và khai trường đầu niên khóa 1958-1959.
- 1966-1967 học theo chương trình Pháp, đệ nhị cấp (second degré) được chuyển ra học tại trường La Providence (Thiên Hữu, đường Nguyễn Huệ, Huế). Lớp Terminal được chuyển đến học tại Collège d’Adran, Đà Lạt với hai anh Phêrô Phạm Ngọc Phi và Gioakim Đoàn Sĩ Thục (cả hai hiện giờ là linh mục, một giữ chức phó giám đốc ĐCV Sao Biển và một đang làm xướng ngôn viên của đài Veritas Á Châu, Manila, Phi Luật Tân). Các anh lớp trên niên khoá trước đã học tại học viện Phanxicô Thủ Ðức là hai anh Tađêô Phan Đình Tạc (LM) và Nguyễn Chung.
- Năm 1967, lớp Terminal chính thức cả lớp được chuyển đến trú tại Viện đại học Đà Lạt và học tại Collège d’Adran Đà Lạt (lớp của anh Hoàng Trung, Ngô Mạnh Điệp, Đinh Vĩ Đại, Hoàng Văn Khanh, Mai Tính, Nguyễn Nhị v.v…) Hai lớp Première và Seconde vẫn còn học tại La Providence Huế.
- Sau Tết Mậu thân (1968), hai lớp Première và Seconde (lớp anh Nguyễn Hữu Hoàng, Simon Cường, Nguyễn Chí Cần, Nguyễn Trọng Tôn, Nguyễn Văn Lừng, Lê Long Định, Trần Khánh Thành, Nguyễn Quang Vinh… di chuyển về viện đại học Đà Lạt và cùng học với lớp đàn anh tại Collège d’Adran Đà Lạt.
- Niên khoá 1968-1969, chi nhánh Sao Biển được cải tên “Chúa Chiên Lành” tại lầu 6 viện đại học Đà Lạt.
- Niên khoá 1969-1970, TCV Chúa Chiên Lành được chuyển về biệt thự Kim Vui trên đường từ Đà Lạt về thác Prenn cho đến năm 1975.
- Từ năm 1966 trở đi, TCV Sao Biển chỉ huấn luyện 1er cycle du second degré. L’enseignement secondaire thăng trầm ra Huế và sau 1968 chính thức định cư tại Đà lạt.
- Năm 1971, TCV Tinh Hoa ra đời, chuẩn bị cho giáo phận Phan Thiết.
- Năm 1972, TCV Sao Biển được chuyển sang học chương trình Việt, nhưng dạy tam ngữ (Việt, Pháp, Anh). Chủng viện Chúa Chiên Lành tiếp tục duy trì những anh em theo chương trình Pháp cho đến hết niên khoá 1974-1975.
- Năm 1974, chủng sinh đầu tiên của Sao Biển, anh Augustinô Nguyễn Văn Lạc được thụ phong linh mục. Anh là con chim đầu đàn của chủng viện (vào trường năm 1958), hiện là linh mục của giáo phận Phan Thiết.
- Sau năm 1975, TCV Sao Biển biến thành ĐCV Sao Biển nhằm tiếp tục huấn luyện các linh mục tương lai cho giáo phận Nha Trang.
- Ngày 8.9.1975, lễ sinh nhật Đức Mẹ, bổn mạng Sao Biển, ba anh Ngô Mạnh Điệp, Nguyễn Nhị, Mai Tính được thụ phong linh mục do ĐGM Hòa chủ phong.
- Tháng 6 năm 1979, các thầy ĐCV Sao Biển phải phân tán đến các trung tâm giáo xứ để tiếp tục vừa học vừa làm.
- Ngày 31.12.1991, ĐCV Sao Biển chính thức được nhà nước cho phép mở cửa lại nhằm huấn luyện các linh mục tương lai cho ba giáo phận: Nha Trang, Ban Mê Thuột và Qui Nhơn. Địa điểm được dời về “Chụt”, Cầu Đá, Nha Trang, gần dòng Thánh Giuse cũ.

1. Các giám đốc (cha bề trên) từ 1958-1975:
Cha Clause (cố Hồng) mất tại Nha Trang
Cha Jeanningros (cố Vị)
Cha Nguyễn Công Nghị
Cha Hồ Ngọc Hạnh
Cha Nguyễn Quang Sách
Cha Nguyễn Văn Nho (qua đời ngày 21.5.2003)
Cha Nguyễn Tôn Sùng

Tại Providence, Huế:
Cha René Gantier (cố Thể)
Cha JB Nguyễn Công Phú

Tại Đà Lạt (Chúa Chiên Lành):
Cha Trần Sơn Bích
Cha JB Hoàng Kim Đạt

2. Các cha giáo sư:
Cha Pouclet
Cha Lagrange (cố Quang)
Cha Mollard (cố Lễ)
Cha Gervier (cố Lành)
Cha Nédélec (cố Đề)
Cha Hyrigoyen (cố Hương, mất tại Paris ngày 02.7.2001)
Cha Gantier (cố Thể)
Cha Larroque
Cha Mais (cố Mai)
Cha Mai Khắc Cảnh
Cha Nguyễn Quang Sách
Cha Nguyễn Hữu Ban
Cha Nguyễn Lộc Huệ
Cha Nguyễn Thạch Ngọc
Cha Nguyễn Công Phú
Cha Hoàng Kim Đạt
Cha Lê Xuân Hoa
Cha Trần Văn Lai (mất tại Sàigòn ngày 19.1.2003)
Cha Trần Văn Láng
Cha Lê Văn Thanh
Cha Phan Đình Tạc.

3. Các thầy giám thị và giúp xứ:
Thầy Nguyễn Văn Vĩnh (Lm)
Thầy Trương Trãi (Lm)
Thầy Lê Xuân Thượng (Lm)
Thầy Đào Trí Cầu (mất 1968)
Thầy Nguyễn Quang Thạnh (Lm)
Thầy Nguyễn Cao Cầu (Lm)
Thầy Trần Thanh Phong (Lm)
Thầy Phạm Hồng Thái (Lm)
Thầy Nguyễn Minh Thế
Thầy Nhân (Lm)
Thầy Lê Văn Tín
Thầy Nguyễn Văn Huy
Thầy Lê Quang Luân (Lm)
Thầy Nguyễn Quốc Bửu (Lm)
Thầy Trần Thanh Sơn
Thầy Đoàn Sĩ Thục (Lm)
Thầy Phạm Ngọc Phi (Lm)
Thầy Nguyễn Hữu Hoàng (Lm-ex)
Thầy Nguyễn Chí Cần (Lm)
Thầy Nguyễn Chí Linh (Lm)
Thầy Đoàn Ngọc Châu (phó tế vĩnh viễn 5.10.03)
Thầy Nguyễn Tôn

4. Các giáo sư:
ThầyTrần Ngọc Hoa (CSB)
Thầy Nguyễn Thành Thống (CSB)
Thầy Nguyễn Văn Tiên (CCS)
Thầy Lê Quang Hậu (CCS)
Thầy Bùi Văn Nhạc
Thầy Nguyễn Gia Bá
Thầy Nguyễn Trung Tính

5. Các Linh mục xuất thân từ Sao Biển:
Tađêô Phan Đình Tạc (57)
Simon Võ Kinh (57)
Phêrô Nguyễn Luân (57)
Augustino Nguyễn Văn Lạc (58)
Giuse Nguyễn Bình An (58)
Gioakim Đoàn Sĩ Thục (58)
Phêrô Phạm Ngọc Phi (58)
Giuse Mai Tính (59)
Giuse Ngô Mạnh Điệp (59)
JB Hoàng Văn Khanh (59)
F Nguyễn Văn Nhị (59)
Giuse Đinh Vĩ Đại (60)
FX Nguyễn Chí Cần (60)
Antôn Nguyễn Hữu Hoàng ex (60)
Giuse Nguyễn Văn Lừng (60)
Augustino Mai Hứa (60)
Giuse Trần Khánh Thành (61)
Phêrô Nguyễn Quang Vinh (61)
Giuse Nguyễn Chí Linh (62)
Dominico Vũ đình Thái (62)
Giuse Hồ Sĩ Hữu (62)
Giuse Nguyễn Thường (62)
J. Bosco Cao Tấn Phúc (62)
Phêro Đinh Đình Chiến (62)
Phêrô Trần Bá Ninh (63)
Giuse Đinh Văn Hoành (64)
Phêrô Hồ Mạnh Tín (64)
Giuse Nguyễn Đức Khẩn (65)
Giuse Lưu Thanh Kỳ (65)
Lâm Thái Sơn (65)
Hoàng Bá Chỉnh (66)
Giuse Nguyễn Đức Diện (66)
Phêrô Phạm Ngọc Hùng (66)
Giêrađô Nguyễn Quang Minh (66)
Phêrô Nguyễn Khoa Toàn (67)
Nguyễn Công Ðắc
Nguyễn Văn Hải
Bùi Sĩ Đức
Lê Công Nam
Nguyễn Văn Nam
Lê Phú Hoà
Ngô Đình Sĩ

Và một số linh mục trẻ khác ở trong và ngoài nước tôi không biết hết được, xin AE bổ sung. Tượng Mẹ được dời về Hà Dừa năm 1979.
… Đi đâu cũng nhớ về nguồn. Biết rằng vẫn còn nhiều thiếu sót và một ít điểm thời gian không chính xác. Mong anh em thông cảm và đính chính. Chỉ dùng một ít khả năng biết được để ghi lại làm nhịp cầu tri ân của tình nghĩa anh em đồng môn.

Antôn Hữu Hoàng